ทำไมค่าเงินบาทแข็งค่า แต่การส่งออกยังดีอยู่
(เขียน ณ. เดือน สิงหาคม 2550)
เนื่องจากการส่งออก โดยแบ่งจากวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตแบ่งได้ 2 ประเภท คือ การส่งออกที่มุ่งเน้นใช้วัตถุดิบภายในประเทศ กับ การส่งออกที่มุ่งเน้นใช้วัตถุดิบภายนอกประเทศ
การส่งออกที่มุ่งเน้นใช้วัตถุดิบภายในประเทศ จะได้รับจากค่าเงินค่อนข้างมาก เพราะการที่ค่าเงินบาทแข็ง จะทำให้สินค้าวัตถุดิบในประเทศเมื่อตีเป็นมูลค่าเงินดอลล่าร์มีค่าแพงขึ้น ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น ทำให้ส่งออกลำบากมากขึ้น ความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกน้อยลง อาทิ อุตสาหกรรมเกษตร อุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม ที่กำลังประสบปัญหาค่าเงินบาทที่แข็งค่า
การส่งออกที่มุ่งเน้นใช้วัตถุดิบภายนอกประเทศ จะได้รับผลประโยชน์จากค่าเงินที่แข็งขึ้นค่อนข้างมาก เพราะการที่ค่าเงินบาทแข็ง จะทำให้สินค้าวัตถุดิบที่นำเข้ามาจากนอกประเทศ มีราคาถูกลง ทำให้ต้นทุนวัตถุดิบมีราคาต่ำลง เมื่อส่งออกจึงสามารถแข่งขันกับสินค้าในตลาดโลกได้ เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์ อุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น
ดังนั้นการส่งออกที่ยังคงดีอยู่ทั้งที่ค่าเงินบาทแข็งขึ้น ไม่ใช่เพราะธุรกิจไทยรับมือกับค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้นได้ แต่เกิดจากภาคธุรกิจในประเทศไทยที่ส่งออก ใช้วัตถุดิบภายนอกประเทศเป็นหลักในการผลิตจึงได้รับผลดี แทนที่จะเป็นผลเสีย ในภาวะที่ค่าเงินบาทแข็งขึ้น ส่วนธุรกิจที่ใช้วัตถุดิบในประเทศต้องรับผลกระทบที่รุนแรง
ถ้าการคาดการณ์ของผมถูกต้องก็เป็นสิ่งที่น่าคิดเพราะนั้นแสดงว่าบริษัทต่างชาติมากมายที่ตั้งอยู่ในไทยอาศัยสิทธิประโยชน์ต่างๆในไทย แต่ใช้วัตถุภายนอกประเทศเป็นหลัก ดังนั้นการส่งเสริมการลงทุนที่มากมายจากชาวต่างชาติ อาจจะได้เพียงเงินก้อนตอนที่เขาเข้ามาลงทุน และค่าจ้างแรงงานเพียงบางส่วนเท่านั้น เพราะบริษัทเหล่านี้ซื้อวัตถุดิบจากนอกประเทศ ประเทศญี่ปุ่น เกาหลี จีน อินเดีย ก็ไม่ได้เติบโตมาโดยการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศพร้อมกับพัฒนาอุตสาหกรรมในประเทศไปคู่กัน รัฐบาลส่วนใหญ่เมื่อเข้ามาเป็นรัฐบาลต้องการให้เศรษฐกิจดีโดยเร็วจึงใช้นโยบายส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศเป็นหลัก โดยให้สิทธิประโยชน์ต่างๆมากมาย เพื่อให้ชาวต่างชาติมาลงทุน เศรษฐกิจที่ดีขึ้นจึงเป็นเหมือนภาพลวงตาที่เกิดขึ้นในระยะสั้นๆ เพราะเราไม่ได้แข็งแกร่งด้วยตัวของเราเอง ผมเคยพบกับเจ้าหน้าที่วิจัยพัฒนาสินค้าของบริษัทข้ามชาติแห่งหนึ่งในประเทศไทย ที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทยโดยได้รับสิทธิประโยชน์มากมาย ภายใต้เงื่อนไขต้องตั้งศูนย์วิจัยในประเทศไทยและถ่ายทอดความรู้ให้คนไทย บริษัทแห่งนั้นตกลงและตั้งศูนย์ขึ้นมาโดยบอกว่าจะให้ศูนย์นี้เป็นศูนย์วิจัยออกแบบผลิตภัณฑ์ แต่ในแง่ปฏบัติจริงให้พนักงานออกแบบรูปร่างวัสดุทั่วไป ในระดับที่คนไม่ต้องมีความรู้ก็ทำได้เพียงแต่อาศัยการทำงานมานานมีประสบการณ์ ส่วนที่เป็นการวิจัยพัฒนาจริงๆไม่ได้นำมาทำที่ประเทศไทย ศูนย์นี้จึงตั้งขึ้นมาเพื่อทำให้เข้าเงื่อนไขของภาครัฐเท่านั้น การส่งออกที่ยังคงดีอยู่ภาคในช่วงที่ค่าเงินบาทแข็งค่า จึงน่าคิดว่าเกิดจากธุรกิจในประเทศสามารถรับมือปัญหาค่าเงินบาทที่แข็งค่าได้ หรือเกิดจากบริษัทในประเทศส่วนใหญ่ใช้วัตถุภายนอกนอกประเทศเพื่อการส่งออก ทำให้สามารถรับมือกับปัญหาค่าเงินบาทได้ และถ้าเกิดจากการใช้วัตถุดิบภายนอกประเทศแล้วประเทศไทยจะได้อะไรกับการลงทุนมากมายจากบริษัทต่างชาติที่ต้องการแค่สิทธิประโยชน์ที่ภาครัฐให้ กับค่าแรงงานเพียงน้อยนิดที่เราได้รับ
การส่งเสริมการลงทุนจากบริษัทต่างชาติที่ดี ภาครัฐควรพิจารณาว่าสินค้าใดเป็นสินค้าต่อยอดสินค้าที่เราสามารถผลิตได้ภายในประเทศ มีผู้ประกอบการและมีอุตสาหกรรมในประเทศรองรับอุตสาหกรรมที่ได้รับการส่งเสริม และเป็นสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูง (เพื่อกันปัญหาการต่อสู้ที่ราคา) หลังจากนั้นรัฐบาลก็ตั้งเป็นอุตสาหกรรมส่งเสริม แล้วตั้งมาตรการที่ให้ผู้นักลงทุนต่างประเทศที่มาลงทุนในไทยต้องใช้วัตถุดิบและส่วนประกอบสินค้าที่ผลิตภายในประเทศตามมาตรฐานขั้นต่ำที่รัฐบาลไทยกำหนด(สามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงตามความเหมาะสมได้) ตามแต่กลุ่มอุตสาหกรรมที่ได้รับการส่งเสริมไป เพื่อส่งเสริมให้เกิดการลงทุนภายในประเทศและใช้ส่วนประกอบหรือวัตถุดิบภายในประเทศไทย รวมทั้งรัฐบาลควรตั้งสถาบันส่งเสริมความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทยในกลุ่มอุตสาหกรรมที่ได้รับการส่งเสริม โดยมีหน้าที่ส่งเสริมความสามารถในการแข่งขันในด้านต่างๆเช่น การจัดการ การผลิต การจัดหาเงินทุน ซึ่งสถาบันนี้ควรทำหน้าที่แทนเอกชนในส่วนที่เอกชนไม่สามารถดำเนินการได้ในแต่ละช่วงเวลา เช่น ทำการวิจัยพัฒนาสินค้าแทนเอกชน และให้ผู้ประกอบการที่เป็นคนไทยสามารถนำผลงานวิจัยไปใช้ได้โดยเสียค่าสิทธิ ในอัตราที่ต่ำ เป็นแหล่งช่วยจัดหาเงินทุนให้เอกชน เป็นหน่วยงานกลางในการรวบรวมข้อมูลเพื่อประชาสัมพันธ์ผู้ผลิตในไทย เป็นต้น ซึ่งการทำเช่นนี้จะทำให้ประเทศไทยได้รับผลประโยชน์จากการส่งเสริมการลงทุนจากบริษัทต่างชาติมากกว่าที่เป็นอยู่ ซึ่งทุกวันนี้กลุ่มอุตสาหกรรมรถยนต์ก็เข้าข่ายตามที่ผมกล่าวมา คือ ส่งเสริมให้ผู้ผลิตรถยนต์แบรนด์ต่างๆให้มาตั้งฐานการผลิตในไทย ซึ่งเป็นสิ่งที่ดีเพราะอุตสาหกรรมรถยนต์เป็นอุตสาหกรรมที่มีชิ้นส่วนในการผลิตมากมาย และชิ้นส่วนรถยนต์เหล่านี้ มีผู้ประกอบการคนไทยผลิตชิ้นส่วนเหล่านี้อยู่จำนวนมาก เป็นการสนับสนุนต่อยอดอุตสาหกรรมภายในประเทศ รวมทั้งมีการจัดตั้งหน่วยงานมากมายเพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการคนไทย อาทิ สถาบันยานยนต์ เป็นต้น แต่มีอุตสาหกรรมอื่นๆอีกมากมายที่ไม่เป็นเช่นนี้ ดังนั้นภาครัฐควรทบทวนและกำหนดยุทธศาสตร์การส่งเสริมการลงทุนจากบริษัทต่างชาติที่สมบูรณ์กว่าที่เป็นอยู่นี้
ตารางแสดงความสัมพันธ์ระหว่างค่าเงินบาท(บาท/ดอลล่าร์)กับการส่งออก(หน่วยล้านบาท)
กราฟแสดงปริมาณการส่งออก(หน่วยล้านบาท) สินค้ากลุ่มอุตสาหกรรมที่มีแนวโน้มนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศสูง
กราฟแสดงปริมาณการส่งออก(หน่วยล้านบาท) สินค้ากลุ่มอุตสาหกรรมที่มีแนวโน้มใช้วัตถุดิบจากในประเทศเป็นหลัก
กราฟแสดงปริมาณการนำเข้า(หน่วยล้านดอลล่าร์) กลุ่มสินค้าวัตถุดิบ
กราฟแสดงปริมาณการนำเข้า(หน่วยล้านดอลล่าร์) กลุ่มสินค้าอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
กราฟแสดงปริมาณการนำเข้า(หน่วยล้านดอลล่าร์) กลุ่มสินค้าเครื่องจักรและส่วนประกอบ
